Een ADHD-coach voor jongeren: wat die doet en wanneer het zin heeft
De diagnose is er, de medicatie misschien ook, en het plannen lukt nog steeds niet. Dan komt het woord coaching langs, van de arts, van school, van een andere ouder. Wat een ADHD-coach precies doet, verschilt per coach, en dat is precies waarom je het moet weten voordat je begint.
Wat coaching is, en wat niet
Een ADHD-coach werkt aan het dagelijks functioneren: de vaardigheden die een jongere met ADHD mist omdat ze nooit vanzelf zijn gegroeid. Plannen, beginnen, spullen bijhouden, tijd inschatten, volhouden. Niet door erover te praten, maar door ze te oefenen, met een vaste aanpak die de jongere daarna zelf kan herhalen.
Wat het niet is: behandeling. Een coach stelt geen diagnose, schrijft niets voor en behandelt geen angst of somberheid. Als die er zijn, hoort er een psycholoog bij, en een goede coach zegt dat ook.
En het is geen huiswerkbegeleiding of bijles. Een coach zit niet naast je kind terwijl het huiswerk maakt, en legt geen wiskunde uit. Hij leert je kind hoe het zelf aan het werk komt, zodat die begeleiding niet meer nodig is.
Hoe een traject eruitziet
Intake
Wat gaat er mis, waar, wanneer? Met de jongere en met de ouders, apart of samen. Een goede coach vraagt ook wat de jongere zelf wil veranderen; als dat niets is, is het te vroeg.
Eén of twee doelen
Niet 'beter plannen' maar 'elke zondag mijn week in de agenda, zes weken lang'. Concreet, meetbaar, en van de jongere zelf.
Wekelijkse sessies van een uur
Terugkijken op de week, één ding oefenen, één afspraak voor de komende week. De sessie is niet het werk; de week ertussen is het werk.
Ouders erbij, op afstand
Ouders horen wat de afspraak is en wat hun rol is, meestal: niet controleren, wel de randvoorwaarden. Een coach die ouders buiten de deur houdt, mist informatie; een coach die ouders elke sessie erbij heeft, coacht de ouders.
Afbouwen
Na tien tot twintig sessies moet het zonder kunnen. Een traject zonder einddoel is een abonnement.
Voor wie het werkt
Coaching heeft zin bij een jongere die:
- Zelf iets wil veranderen, ook al is het klein. 'Ik wil niet meer elke ochtend ruzie' is genoeg.
- De stof snapt maar niet aan het werk komt. Bij begripsproblemen is bijles de eerste stap.
- Een diagnose heeft, of een duidelijk beeld van zwakke executieve functies. Zonder dat is de coach aan het gokken.
- Stabiel genoeg is: geen acute angst, somberheid of thuissituatie die eerst aandacht vraagt.
Het werkt niet bij een puber die door ouders wordt gestuurd en zelf geen probleem ziet. Dan is het eerste gesprek niet met een coach maar met je kind: wat zou jij anders willen?
Vragen voordat je kiest
Aan de coach:
- Wat is je opleiding en bij welke beroepsvereniging ben je aangesloten? De titel is niet beschermd; een opleiding en een vereniging zeggen iets.
- Hoeveel jongeren met ADHD heb je begeleid, en wat waren de doelen? Een coach die vooral volwassenen doet, werkt anders.
- Hoe ziet een sessie eruit, en wat gebeurt er tussen de sessies? Als het antwoord 'praten' is, is het geen coaching.
- Wanneer stopt het traject? Een coach die daar geen antwoord op heeft, plant geen einde.
- Werk je samen met school en met de behandelaar? Een coach die alleen werkt, mist de helft van het beeld.
En vraag je kind na de eerste sessie of het terug wil. Dat is de belangrijkste test, en hij is eerlijk: een puber die een coach niet vertrouwt, verandert niets.
Hoe Levelwise dit doet
Levelwise werkt met jongeren met AD(H)D aan precies deze vaardigheden: beginnen, plannen, overzien, volhouden. Niet naast het huiswerk maar met een aanpak die de jongere leert herhalen, in een traject dat eindigt als het werkt. Het begint met de EF-check, zodat we weten waar het zit voordat we beginnen.
Eerst weten waar de coaching moet beginnen?
De gratis EF-check laat in vijf minuten zien welke executieve functies bij jouw kind het meest achterlopen. Dat is het startpunt van elk goed traject.
Veelgestelde vragen
Wat is een ADHD-coach?
Iemand die jongeren met ADHD helpt om praktische vaardigheden te ontwikkelen: plannen, beginnen, organiseren, volhouden. Een coach behandelt niet en stelt geen diagnose; hij werkt aan gedrag en gewoontes. De titel is niet beschermd, dus de kwaliteit verschilt sterk.
Wat kost ADHD-coaching?
Dat verschilt sterk per coach. Vraag vooraf naar de prijs per sessie en naar hoeveel sessies de coach verwacht. Of je iets vergoed krijgt, hangt af van je aanvullende verzekering of, bij jeugdhulp, van de gemeente; vraag het na voordat je begint.
Wat is het verschil met behandeling?
Behandeling (door psycholoog of psychiater) richt zich op de stoornis: diagnose, medicatie, therapie. Coaching richt zich op het dagelijks functioneren: hoe kom ik op tijd, hoe plan ik een toets, hoe begin ik. Ze vullen elkaar aan en vervangen elkaar niet.
Vanaf welke leeftijd?
Vanaf ongeveer twaalf jaar, als het kind zelf iets wil veranderen. Coaching werkt alleen met medewerking van de jongere; een puber die door ouders wordt gestuurd en zelf geen probleem ziet, haalt er weinig uit.