Studievaardigheden: wat werkt en wat alleen tijd kost
Je kind heeft drie uur geleerd. De tekst is twee keer doorgenomen en het belangrijkste is geel gemarkeerd. En toch komt er een vijf terug. Dat is niet omdat er te weinig tijd in zat, maar omdat die tijd in de verkeerde dingen zat.
Waarom herlezen zo aantrekkelijk is en zo weinig oplevert
Herlezen voelt goed. Elke zin komt bekend voor, en dat gevoel van herkenning leest je brein als beheersing. Precies daar zit de val: herkennen is iets anders dan het zelf kunnen oproepen, en op de toets wordt het tweede gevraagd.
Markeren heeft hetzelfde probleem, met een extra nadeel. Je kunt een hele bladzijde markeren zonder één keer te hoeven bedenken wat er belangrijk is. Het voelt als werken en het is vooral kleuren.
Wat wel werkt
De vaardigheden die er in onderzoek steeds uitspringen hebben één ding gemeen: ze zijn oncomfortabel. Ze laten je merken wat je nog niet weet, en dat is het hele punt.
Vier die het verschil maken:
- Jezelf overhoren. Boek dicht, opschrijven wat je nog weet, daarna nakijken. Dit is verreweg de sterkste.
- Spreiden. Drie keer een half uur op drie dagen levert meer op dan anderhalf uur op één avond.
- Uitleggen aan iemand anders. Wie halverwege vastloopt, weet meteen waar het gat zit.
- Door elkaar oefenen. Sommen van verschillende typen door elkaar in plaats van twintig van hetzelfde.
Waarom je kind het toch niet doet
Omdat het minder prettig voelt. Overhoren laat je falen zien, herlezen niet. Op de korte termijn geeft de verkeerde methode een beter gevoel, en dat wint het van een uitleg over wat effectiever is.
Daarom werkt het zelden om deze technieken één keer uit te leggen. Wat wel werkt, is ze een paar keer samen doen op het eigen schoolwerk, en achteraf het cijfer ernaast leggen. Na twee of drie keer overtuigt het resultaat, en dan pas beklijft het.
Het verschil met bijles
Bijles gaat over de inhoud: de stof die je kind niet begrijpt, uitgelegd door iemand die hem wel begrijpt. Dat is precies wat je nodig hebt als het probleem in het begrip zit.
Studievaardigheden gaan over de aanpak eromheen: wanneer je begint, hoe je opdeelt, hoe je jezelf controleert. Loopt je kind vast terwijl het de stof op zich wel snapt, dan lost meer uitleg niets op.
In de praktijk is de vraag simpel. Zakt je kind voor een vak dat het niet begrijpt, dan bijles. Zakt het voor vakken die het wel begrijpt maar te laat of verkeerd geleerd heeft, dan zit het gat in de aanpak.
Waar loopt je kind op vast?
De gratis EF-check loopt de elf executieve functies langs en laat in vijf minuten zien waar de zwakke schakel zit. Geen diagnose, wel een startpunt.
Veelgestelde vragen
Wat zijn studievaardigheden?
De manieren waarop je leerstof aanpakt: plannen, opdelen, samenvatten, jezelf overhoren en controleren of je het echt kent. Ze staan los van hoe slim iemand is.
Waarom werkt markeren niet?
Omdat je kunt markeren zonder na te denken over wat belangrijk is, en omdat een gemarkeerde tekst herkenbaar wordt zonder dat je hem kunt oproepen. Het voelt productief en levert weinig op.
Vanaf welke leeftijd kun je dit leren?
Vanaf de bovenbouw van de basisschool kun je beginnen met overhoren en opdelen. In de brugklas wordt het noodzaak, want daar wordt voor het eerst zelfstandig geleerd.