Eindexamen leren: een planning die vanaf maart werkt
Het examen is in mei, dus beginnen kan nog wel even. Dat is de gedachte die in maart logisch klinkt en in april niet meer te repareren is. Hieronder staat een planning die uitgaat van de tijd die er werkelijk is, inclusief de schoolexamens die er nog tussendoor komen.
Reken eerst uit hoeveel tijd er echt is
Tussen begin maart en het eerste examen zitten ongeveer tien weken. Daar gaan de laatste schoolexamens vanaf, een meivakantie die meestal minder oplevert dan gehoopt, en de dagen waarop er niets van komt.
Wat overblijft is ruwweg zes tot zeven bruikbare weken voor zes of zeven vakken. Zet dat één keer op papier met je kind, want dat sommetje doet meer voor de urgentie dan welk gesprek ook.
Verdeel die weken daarna niet gelijk. Een vak waar je kind een zeven voor staat, heeft één ronde nodig; een vak met een vijf heeft er drie nodig. Gelijk verdelen voelt eerlijk en is de duurste manier om tijd te besteden.
De opzet per vak: drie rondes
Ronde 1: overzicht maken (één dagdeel per vak)
Alle hoofdstukken langs, per hoofdstuk de kern in steekwoorden. Niet leren, alleen in kaart brengen wat er is en wat er compleet weggezakt is.
Aan het eind van deze ronde weet je kind welke hoofdstukken het probleem zijn. Dat is de informatie waarop de rest van de planning rust.
Ronde 2: de gaten dichten (twee tot vier dagdelen per vak)
Alleen de hoofdstukken uit ronde 1 die niet zaten. Leren met terughalen: boek dicht, navertellen, en pas daarna nakijken.
Hier zitten de uren die het cijfer verzetten. Een kind dat alle hoofdstukken opnieuw doorloopt, besteedt de meeste tijd aan wat het al kende.
Ronde 3: oefenexamens (drie tot vijf per vak)
Minstens twee onder examenomstandigheden. Nakijken met het correctiemodel en, belangrijker, opschrijven waarom een antwoord fout was: wist ik het niet, las ik de vraag verkeerd, of was ik te kort?
Die drie categorieën vragen om drie verschillende oplossingen, en alleen de eerste is leerwerk.
Wat oefenexamens je leren dat je boek niet leert
Examens hebben een eigen taal. 'Leg uit' vraagt om een oorzaak en een gevolg, 'noem' vraagt om twee woorden, en bij een vraag van vier punten worden vier dingen verwacht. Leerlingen die daar in mei voor het eerst achter komen, verliezen punten op stof die ze kenden.
Laat je kind daarom bij het nakijken niet alleen tellen hoeveel punten er zijn, maar ook kijken waar de punten zaten. Dat is vaak een schok en altijd nuttig.
Hoe je een oefenexamen nakijkt zodat het iets oplevert:
- Kijk na met het correctiemodel erbij, niet uit het hoofd.
- Zet achter elke fout: kennis, leesfout, of te kort geantwoord.
- Tel per categorie. Zijn het vooral leesfouten, dan is meer leren zinloos.
- Zet de kennisfouten op een lijstje. Dat lijstje is de leerstof voor de volgende dag.
De laatste week
In de laatste week wordt er geen nieuwe stof meer geleerd. Wat er dan nog niet in zit, komt er ook niet meer in, en de poging kost energie die op de examendag nodig is.
Wat wel werkt: per vak het eigen foutenlijstje doornemen, één oefenexamen per vak dat al eerder is gemaakt nog eens doorkijken, en zorgen dat het ritme klopt. Op tijd naar bed, op de tijd opstaan waarop het examen begint, en ontbijten.
Spreek ook af wat er tussen twee examens gebeurt. De middag na een examen gaat vaak verloren aan het napraten over wat er misging. Eén uur daarvoor, en daarna het volgende vak.
Als je kind niet aan de planning toekomt
Een planning die niet gehaald wordt, is bijna nooit een planningsprobleem. Het is een startprobleem: de eerste handeling is te vaag om aan te beginnen. 'Economie leren' is geen taak, 'hoofdstuk 4 doorlezen en de kernbegrippen opschrijven' wel.
Twee dingen helpen vrijwel altijd. Werk op een vaste tijd in plaats van op een vast aantal uren, en spreek af dat de eerste vijftien minuten altijd doorgaan, ook op een slechte dag. Wie eenmaal zit, blijft meestal zitten.
Blijft het misgaan bij alle vakken en niet alleen bij het vervelende vak, dan gaat het niet over dit examen. Dan gaat het over beginnen, en dat is iets waar je in zes weken nog wel iets aan kunt doen, maar niet met een strakkere planning.
Weten waar het misgaat voordat het examenjaar begint
Uitstellen, overzicht kwijtraken en niet kunnen beginnen zijn geen karaktereigenschappen maar vaardigheden. De gratis EF-check laat in vijf minuten zien welke ontbreekt.
Veelgestelde vragen
Wanneer moet je beginnen met leren voor het eindexamen?
Voor de meeste leerlingen is begin maart op tijd, mits er dan een planning ligt en de oefenexamens al ingepland staan. Eerder beginnen werkt alleen als de schoolexamens zijn afgerond, anders leer je twee dingen tegelijk en blijft er van allebei weinig hangen.
Hoeveel oefenexamens moet je maken?
Reken op drie tot vijf per vak, waarvan minstens twee onder examenomstandigheden: op tijd, zonder boek, in één keer. Minder dan drie is te weinig om het patroon in de vraagstelling te zien.
Is het erg om het laatste weekend nog door te leren?
Het laatste etmaal levert weinig meer op en kost slaap, en slaap is op een examendag meer waard dan een hoofdstuk. Spreek af dat de avond ervoor om acht uur de boeken dicht gaan.
Wat als je kind voor een vak hopeloos achterloopt?
Kies dan bewust. Bij drie vakken achterstand en zes weken tijd is alles half doen de slechtste optie. Zet in op de vakken waar het verschil tussen een vijf en een zes haalbaar is, en accepteer voor één vak de ondergrens.