Planning en prioritering: een route bedenken
De agenda is netjes ingevuld. Alle toetsen staan erin, met kleur en al. En toch wordt er de avond voor de toets nog begonnen. Een agenda is namelijk geen planning, het is een lijst met deadlines.
Wat is planning en prioritering?
Plannen is bedenken welke stappen er nodig zijn en wanneer je die doet. Prioriteren is bepalen wat eerst moet en wat kan wachten. Die twee horen bij elkaar, want een planning zonder volgorde is alleen een langere lijst.
Wat je kind op school krijgt, is bijna altijd de deadline. Wat het zelf moet bedenken, is de route ernaartoe. Dat is de moeilijke helft, en die wordt zelden onderwezen.
Prioriteren is daarbij het lastigst, omdat het vraagt dat je iets minder goed doet. Een kind dat alles even grondig leert, inclusief het hoofdstuk dat niet op de toets komt, heeft geen luiheidsprobleem maar een keuzeprobleem.
Hoe je het herkent
- Vult de agenda netjes in en begint alsnog de avond ervoor.
- Leert alles even grondig, ook wat niet gevraagd wordt.
- Weet niet waar te beginnen bij een opdracht die uit meerdere delen bestaat.
- Kiest steeds het vak dat het leukst is in plaats van het vak dat het dringendst is.
- Raakt in een toetsweek in paniek omdat alles tegelijk moet.
Herken je hier één ding in, dan zegt dat weinig. Zie je dit patroon week in week uit terugkomen, dan is dit waarschijnlijk de zwakke schakel.
Wat je per leeftijd mag verwachten
Deze richtlijn helpt om te zien of er te veel gevraagd wordt, of juist te weinig.
Wat helpt
Plan achteruit vanaf de deadline
Begin bij de datum en werk terug naar vandaag. Dan wordt vanzelf zichtbaar dat het niet in twee avonden past, en dat inzicht komt op tijd in plaats van achteraf.
Zet er stappen in, geen vakken
Wiskunde leren is geen taak. Paragraaf 3.1 en 3.2 maken en de fouten nakijken is er wel een, want daar kun je aan beginnen en je kunt zien wanneer hij af is.
Plan de helft van de beschikbare tijd
Een planning die elke minuut vult, klapt bij de eerste tegenvaller in elkaar. Wie ruimte inbouwt, houdt de planning overeind en dat is precies de bedoeling.
Kijk elke week terug
De docent bespreekt wekelijks wat er van de planning is gelukt en wat niet. Zo leert je kind zijn eigen inschatting bijstellen, en dat is de vaardigheid die blijft.
Wat niet helpt
Een mooiere agenda of een nieuwe app. Het probleem zit niet in het bijhouden maar in het bedenken van de route, en dat lost geen enkel hulpmiddel voor je op.
Planning en prioritering en ADHD
Bij ADHD komt daar het inschatten van tijd bij. Een werkstuk voelt als een avondje tot het moment dat eraan begonnen wordt. Daarom werkt achteruit plannen hier extra goed: het maakt de omvang zichtbaar voordat de tijd op is.
Weten of dit de zwakke schakel is
De gratis EF-check loopt alle elf functies langs en laat in vijf minuten zien waar je kind op vastloopt. Geen diagnose, wel een startpunt.
Veelgestelde vragen
Waarom werkt de agenda van school niet?
Omdat daar de deadlines in staan en niet de stappen ernaartoe. Je kind ziet wanneer iets af moet zijn, maar niet wanneer het moet beginnen.
Hoe leer je een kind prioriteiten stellen?
Door samen hardop te kiezen en die keuze te motiveren: dit eerst, want de toets is eerder, en dit hoofdstuk slaan we over want het wordt niet gevraagd. Na een aantal keer gaat je kind die redenering zelf maken.
Vanaf welke leeftijd kan een kind zelf plannen?
Een week vooruit lukt meestal rond het twaalfde tot veertiende jaar. Een periode van meerdere weken zelfstandig plannen komt daarna, en bij veel jongeren pas in de bovenbouw.
De andere executieve functies
Bijna niemand is overal even sterk in. Op de hoofdpagina over executieve functies staan ze alle elf bij elkaar.